Vốn quen với kiểu sinh hoạt trầm tĩnh của thành phố sương mờ, một tốp mấy đứa chúng tôi “hạ sơn” đi Sài Gòn tìm… chỗ đứng đều oải trước sự ồn ã, căng thẳng của cái nhiệt đới ngun ngút người, xe và nhà cao tầng. Lại phải tiếp tục những ngày viết thư xin tiền của những ông bố – bà mẹ nơi “eo” Trung khô cằn sỏi đá rồi “bầu vú thần” cũng đến lúc cạn sữa. Mấy thằng tỉnh lẻ đêm đêm trằn trọc nhớ nhà, nhớ trường và mơ có việc làm ổn định. Cũng có thằng đã tìm được việc nhưng không kham nỗi cái cách kiểu “vừa làm vừa chạy” chẳng… nên thơ tí nào! Đúng tròn 3 tháng lang bang đất Sài thành, chúng tôi hội quân trong một quán nhậu bình dân…không còn chỗ xếp hạng. Nội dung cuộc gặp là quyết định: người đi… về quê và kẻ ở lại… bám trụ. Nói chung, trước buổi gặp này, mỗi đứa chúng tôi cũng đã tự quyết xong, bởi sau 3 tháng “mộng du” cũng tạm đủ để mọi thứ đã không còn là… dự án nữa đứa nào chịu trận nổi thì rốn chốn đô hội tìm vận may, đứa nào “bứt” thì về tỉnh… xây dựng quê hương. Dù sao, cái ngông, cái khí của người trẻ, người mới ra lò cũng chưa suy giảm bao nhiêu, mọi chuyện chỉ mới bắt đầu mà!

Ngày chia tay cũng chẳng lấy làm buồn phiền, chỉ một “gánh văn chương” là đủ tang bồng hồ thỉ. Mà đúng là về quê, nhờ những người dòng họ quen biết tìm việc thì có đường. Thế là có chỗ làm, thế là có đồng lương, thế là có… chỗ ở. Rồi ngày mỗi ngày chợt nhận ra cái sự đi làm khác xa sự đi học, quy hoạch vẽ ra chốn giảng đường phải chỉnh sửa lung tung. Một năm, hai năm, rồi mười năm,… trôi tuột lúc nào chẳng hay. Giờ thì tôi đã ổn định công việc – đời sống ở tỉnh, thỉnh thoảng bước lên đô thành để thăm chơi bạn bầu hay có chút việc này việc nọ, vui như pháo Tết.

Hoàn cảnh mỗi người chả ai giống ai, cái suy cái nghĩ lại càng không trùng lắp. Giờ thì tôi đã thuần với không gian tỉnh nhỏ, cảm thấy bắt đầu hít thở thoải mái, chứ không phải “thở vắn” như dạo nào. Nói gì thì nói, đây cũng là quê cha đất tổ của ta mà. Một công việc, một chỗ ở đã có rồi, còn chuyện chỗ đứng thì phải huy động cái tài trời cho của anh, cái đó to hay nhỏ là tuỳ cái tầm mỗi người, miễn bàn. Riêng tôi, cái máu văn chương vẫn đeo đẳng mãi, công chuyện kiếm cơm đã tạm ổn thì cái máu này phải được chăm sóc đến nơi đến chốn thôi!

Mà nói thật, đã ngót mười năm bầm đập chuyện chữ nghĩa, tôi hiểu nghề này không dễ nhá chút nào. Chỉ có những phút giây sướng vì có tác phẩm ưng ý mới cứu cánh nổi cái nghiệp trần ai. Văn chương xoa dịu nỗi đời, nỗi mình là ở đó! Cày xới chuyện đời, tôi được dịp suy ngẫm về cái nơi chốn dung thân của mỗi người. Thì ra trước đây, mình chẳng bâng khuâng hay băn khoăn thái quá đều không ổn, nhưng mà cái nông, cái nỗi, cái tìm của một thời thì ai mà không có, phải đi để biết đó biết đây để mà đối chiếu chứ, một ngày kia ngồi ngẫm lại mới thấy được đúng sai, âu cũng là chuyện bình thường. Cuộc sống nơi nào rồi cũng thay da đổi thịt thì cái nếp nghĩ, nếp cảm của mỗi người cũng phải khác đi, phải chín lại, phải dần dà định hình một mối quyến thân nơi sống.

Bây giờ khi gặp phải những vị khách từ chốn đô hội tạt ngang, ngồi vỗ ngực ta đây…văn minh, tôi không còn nổi nóng hay cười ruồi nữa, thế giới phẳng rồi…Bởi chăng chỗ ở nào cũng là chỗ ở, điều đáng nói là anh sống ra sao, anh có vui, có bằng lòng không; tóm lại là anh phải thấy hợp tình vừa ý thì mới có được cái bình an, cái đóng góp cho cuộc đời này…

Đào Đức Tuấn